De stille crisis

De stille crisis

Over de waarde van geesteswetenschappen in het onderwijs

 

 

Naar aanleiding van een uitgebreid onderzoek van de krant Het Nieuwsblad verschenen er eind augustus 2011 verschillende artikels in de pers over de achteruitgang van het onderwijsniveau in Vlaanderen. Amper één tiende van de vijfduizend ondervraagde leerkrachten meent dat het niveau de afgelopen jaren is gestegen, twee op drie leerkrachten zien het onderwijsniveau zienderogen dalen. De achteruitgang zou het sterkst voelbaar zijn in het secundair onderwijs, met een ontstellende daling van de kennis van het Nederlands en van de vakken die, zoals geschiedenis, tot het domein van de geesteswetenschappen behoren. Maar ook in wetenschapsvakken zou de theoretische basiskennis steeds meer te wensen overlaten.

Meer lezenDe stille crisis

Kennis en vaardigheden

Kennis en vaardigheden.

 

Kennis versus vaardigheden. De discussie woedt nu al meerdere dagen op de opiniepagina’s van kranten, en als leraar klassieke talen wil ik er ook mijn steentje toe bijdragen.

 

Eerst en vooral kan niet genoeg herhaald worden dat het hier gaat om een valse tegenstelling. Kennis zonder vaardigheden die eruit voortvloeien is nutteloos. Vaardigheden die niet op kennis gebaseerd zijn bestaan niet. In de 16 jaar dat ik lesgeef heb ik nog nooit een vaardigheid zien toenemen daar waar de kennis afnam.

 

Een andere valse tegenstelling die in de discussie soms binnensluipt is die tussen exacte wetenschappen en menswetenschappen (waaronder ook de talen). Men laat het soms uitschijnen dat bij de exacte wetenschappen wel een theoretische basiskennis – de wiskunde – vereist is, en bij de menswetenschappen en talen niet, of minder. Maar laat ik het zo formuleren: wat de wiskundige logica is voor de exacte wetenschappen, dat is de grammaticale logica voor de menswetenschappen en talen. Zowel logica als grammatica abstraheren de werkelijkheid, en inzicht in logica en grammatica doen de leerling de werkelijkheid vatten.

Meer lezenKennis en vaardigheden

Streven, 01/2005, Raf Debaene, Het conservatisme van de vernieuwers: kenniseconomie en onderwijs

De eenzijdige nadruk op het ‘leren leren’ dient in feite alleen maar het ideaal van onpersoonlijkheid en volgzaamheid, de economisch zo belangrijke flexibiliteit. Tegelijkertijd ondergraaft ze het beeld van een gemeenschappelijke wereld: als de kennis voortdurend verandert, is het onmogelijk dat ze beantwoordt aan een vaste realiteit, kan ze nooit waar zijn, is dus alles even waar of is er evenzeer niets waar en kiest ieder dan maar zijn eigen waarheid en werkelijkheid. En omdat er bijgevolg geen gemeenschappelijke wereld of werkelijkheid meer is, heeft men ook geen plaats of reden meer om elkaar te ontmoeten. Een essentiële voorwaarde voor een democratische politieke betrokkenheid wordt op die manier uitgehold.