Waarom de vaste benoeming nodig is

Wie de zin van de vaste benoeming in het onderwijs in twijfel trekt (DS 2 april) , verliest het belang ervan uit het oog.
Met mijn meer dan 23 jaar ervaring in het secundair onderwijs denk ik dat de vaste benoeming eerder een zegen is dan een vloek. Er wordt altijd gesproken van mensen die van het systeem misbruik maken en niet meer presteren omdat ze zich door de benoeming beschermd weten, maar eerlijk gezegd, dergelijke collega’s ken ik niet, of nauwelijks.
De vaste benoeming biedt in mijn ogen aan de leraar de kans zich kritisch op te stellen ten opzichte van overijverige onderwijshervormers, al te veeleisende ouders, directies die klassenraden beïnvloeden, enzovoort. Het is een waarborg voor de kwaliteit van het onderwijs. Misschien is deze visie eenzijdig, maar ik wil een tegenstem laten horen tegen al die stemmen die menen dat het onderwijs, en al wie daarin meedraait, zich per se mee moet voegen naar één of ander ‘systeem’.

Meer lezenWaarom de vaste benoeming nodig is

Literatuuronderwijs in Vlaanderen

MOET ER NOG KAAS ZIJN?  –  Over literatuuronderwijs in Vlaanderen

Paul De Loore

Eind mei. Ik wil het schooljaar in het zesde jaar in schoonheid afronden.

‘Eindelijk schrijf ik je weer omdat er grote dingen staan te gebeuren en wel door toedoen van mijnheer Van Schoonbeke’. Het begin van Kaas. Frans Laarmans spreekt ons aan in een brief waarin hij verslag zal uitbrengen over zijn mislukte poging tot sociale promotie. Ik lees voor, de leerlingen luisteren en volgen de tekst in het boek. Na elk hoofdstuk wordt er wat uitleg gegeven, wisselen we indrukken uit, gaan we in op de psychologie van het hoofdpersonage, op enkele stilistische details.

Hoe verder we lezen, hoe duidelijker de dramatische spanningsboog wordt. Een geleidelijke onrust overvalt de lezer: van luchtig-grappig gaat het naar intriest-tragisch, tot op het einde de hemel weer opklaart, zoals Elsschot het treffend aangeeft in zijn Inleiding.

Meer lezenLiteratuuronderwijs in Vlaanderen

Oproep

Het oog van de meester – Hoe beter onderwijs maken…

Dag collega/sympathisant,

Met een aantal gelijkgestemden hebben wij onlangs de vereniging ‘het Oog van de Meester’ opgericht. Wij geven les in het middelbaar en het hoger onderwijs en zijn bezorgd om de inhoudelijke verschraling binnen dat onderwijs.

We stellen vast dat twee fenomenen zich meer en meer bij onze leerlingen/studenten voordoen: taalarmoede en gebrek aan concentratie. Beide fenomenen hebben de vakinhouden (zowel wetenschappen, wiskunde, talen, geschiedenis, technische vakken,…) in de voorbije twintig jaar sterk uitgehold. Het is in het belang van alle segmenten van de samenleving dat deze nefaste evolutie bestreden wordt. Deze strijd tegen oppervlakkigheid kan alleen maar gewonnen worden door inhoudelijke verdieping van vakinhouden.

Daarom benadrukt ‘het Oog van de Meester’ de intrinsieke waarde van de vakinhouden, die bijdragen tot intellectuele, culturele en technische vorming van alle leerlingen en die de basis vormen van hun motivatie, hun kritisch denken en burgerschap. Kennis van vakinhouden is dé noodzakelijke voorwaarde voor de ontwikkeling van vaardigheden en competenties, die slechts ten dele in meetbare doelstellingen zijn onder te brengen.

De vereniging neemt onderwijsvernieuwing ernstig, maar wil tegelijk zin en onzin van geformaliseerde, aan te vinken leerdoelen onder de loep nemen en toetsen aan hun relevantie voor de onderwijspraktijk.

Lijkt het je iets? Je kan onze visie onderschrijven door je naam en e-mail in te voeren onder de knop ‘Ik ga akkoord’, en zo houden we je via een nieuwsbrief op de hoogte.

Wil je ad-hoc medewerker worden en specifiek iets rond jouw vakinhoud bijdragen? Contacteer ons dan via de site www.oogvandemeester.be/contact

Wil je een groter engagement opnemen? Wij zoeken nog steeds enkele collega’s exacte wetenschappen en technische vakken voor onze stuurgroep, die ongeveer tweemaandelijks samenkomt in Gent.

Agnes Claeys, Kris De Boel, Paul De Loore, Hildegarde Goubert, Geert Kentane, Grietje Van Dievoet, Koen Van Kerrebroeck, Bart Van Lancker, Rosine Van Oost, Dirk Verschuren

Missie

Wij geloven in de intrinsieke waarde van kennis als basis voor zingeving, motivatie en kritisch inzicht.
Wij geloven in de inspirerende kracht die kan uitgaan van de persoonlijkheid van bevlogen leraren.
Wij komen op voor een herwaardering van de vakinhouden en van het belang van de vakleraar.
Wij komen op voor de vorming van de beginnende leraar tot een persoon die zijn vakkennis ten gronde verwerft en deze op een bezielende manier weet over te dragen.
Wij roepen op tot respect voor de relatie tussen leraar en leerling als een vertrouwelijke gezagsrelatie en om deze te vrijwaren van externe inmenging en juridische procedures.
Wij geloven in democratisch onderwijs dat emancipeert door de talenten van elke leerling te stimuleren.

Anneke Coessens

Nieuwsbrief 1 – november 2015

Het loopbaantraject van de leraar, het belang van ICT, STEM, taalachterstand, frisdrankautomaten op school, actualisering van de eindtermen, …, een keuze uit de onderwijsthema’s die in de voorbije maanden in de media aandacht kregen. Vanuit het departement onderwijs bereiken ons hoopvolle signalen. Minister Crevits beklemtoont het belang van de leraar, en lijkt zich bewust te zijn van het gevaar van een verstikkende bureaucratisering. Ze pleit vanuit deze bekommernis voor een grotere autonomie van de leraar en een beperking van het aantal eindtermen. Daarmee zijn we het uiteraard roerend eens zoals blijkt uit onze visie en missie.

De autonomie van de leraar betekent voor ons vooral dat de leraar zelf de kwaliteit van zijn onderwijs vanuit zijn vakdeskundigheid bepaalt. Op die manier wordt een concrete invulling aan het begrip onderwijskwaliteit gegeven. Het Oog van de Meester wil hiervoor aan leraren een platform bieden.

Thema’s in de PERS

Tijdens de eerste twee maanden van het schooljaar verschenen in de pers artikels waarin mensen hun  bezorgdheid uitten over de stand van zaken in het Vlaamse onderwijs.

Onderwijsdossier hoger onderwijs

In Tertio van 2 september ll. verscheen van de hand van Emmanuel Van Lierde een heel dossier over het hoger onderwijs. In een eerste artikel neemt Raf Debaene (Arteveldehogeschool Gent) de postmoderne mentaliteit op de korrel, die stelt dat er eigenlijk niets meer aan te leren valt (het postmoderne dogma van de wereld die alsmaar in verandering is, dus van de nutteloosheid van kennis). Hij bekritiseert ook de modieuze nadruk op het inhoudsloze ‘leren leren’, en de huiver van vele lesgevers voor het doorgeven van kennis, het innemen van standpunten,…  (zie ook een artikel van Raf Debaene op  onze site).

In een ander artikel in hetzelfde dossier gaat het over de publicatiedwang en over de administratieve en communicatieve (e-mails!) overlast die het degelijk voorbereiden van de lessen in de weg staan. En tenslotte hekelt Nicolas Standaert (KUL) de schaalvergroting in het hoger onderwijs, die van de instellingen eerder fabrieken dan scholen maakt.

Het belang van de leraar

Begin september was er een discussie in De Standaard (de klassieke begin-schooljaardiscussie) tussen Dirk Van Damme (OESO) en Johan De Donder (leraar) over kwaliteitsvol onderwijs. Het waren beide interessante standpunten, alhoewel de discussie eerder ging over zin en onzin van de vaste benoeming in het secundair onderwijs.

Een week later ging het in dezelfde krant dan over zin en onzin van ICT in het onderwijs, en gaf Jozef Colpaert (ICT-expert en onderwijsdeskundige, UAntwerpen) kritische bedenkingen bij de commercieel gestuurde ICT-hype die nu al meer dan een decennium het onderwijs beheerst. (artikel op oogvandemeester.be – in de media). Colpaert beklemtoonde daarin de rol van de leraar.

Taalgebruik

Dan was er begin oktober een discussie in De Standaard over academisch taalgebruik in het hoger onderwijs. Socioloog Jelle Mampaey brak een lans voor het minder abstract maken van het universitaire jargon, in de veronderstelling dat dit de slaagkansen voor mensen uit sociaal kwetsbare groepen zou vergroten. Gelukkig waren er onmiddellijk reacties (beide op oogvandemeester.be – in de media) van Pedro De Bruyckere (Arteveldehogeschool Gent) en Wouter Duyck (UGent) om die onzalige denkpiste te bekritiseren. Het abstracte denken wordt nu al geweerd uit het lagere onderwijs en uit het secundair onderwijs (van een actieve zin een passieve zin maken is nu al iets voor het 5de jaar ASO, …!).  Pedro Debruyckere wijst er in zijn bijdrage op dat het perfect mogelijk is het concrete en het abstracte met elkaar te verbinden. (zie het artikel op onze site) Overigens  zijn sociaal kwetsbare groepen wel gebaat met universitair onderwijs dat hen abstract taalgebruik ontzegt?

Zoals elk jaar kregen we tijdens de Week van de Taal half oktober uiteenlopende visies te lezen over correcte spelling: voor de ene absoluut noodzakelijk, voor de andere nodeloos gezwoeg, voor nog een derde – best een origineel standpunt – bestaat er zelfs niet zoiets als een spellingfout. Onze  vereniging pleit voor een correct taalgebruik ook op gebied van spelling. Geen enkele leerling of student is gebaat met het relativisme dat slordigheid en onkunde goedpraat

Zin om te reageren op één van bovenstaande onderwerpen? Ga naaroogvandemeester.be/contact. Vind je het initiatief van Het Oog van de meester waardevol ? Stuur deze nieuwbrief en de link door naar alle geïnteresseerden.

Alvast bedankt,

Het oog van de meester

november 2015

Visie

Visie

De vereniging ‘Het oog van de meester’ is een onafhankelijke denkgroep van leraren en andere geïnteresseerden die een eigen stem willen laten horen in het onderwijsdebat. In de wildgroei van opvattingen, onderwijshervormingen en -vernieuwingen, rapporten en doorlichtingsverslagen worden leraren vanuit hun eigen professionaliteit veel te weinig gehoord en blijft hun visie, op enkele individuele opiniestukken na, onderbelicht in de media.
De vereniging is overtuigd dat het onderwijs zijn eigen doel en finaliteit heeft en de vorming van de totale mens beoogt. Bijgevolg kan die vorming niet enkel bepaald worden door het sociaal-economisch en maatschappelijk nuttigheidsdenken, maar moet ze ook ruimte laten voor vrijheid, zowel voor het creatieve initiatief van de leraar als voor de onvoorspelbare aspecten in de ontwikkeling van de leerling.

De vereniging benadrukt de intrinsieke waarde van de vakinhouden, die bijdragen tot intellectuele, culturele en technische vorming van alle leerlingen en die de basis vormen van hun motivatie, hun kritisch denken en burgerschap. Kennis van vakinhouden is dé noodzakelijke voorwaarde voor de ontwikkeling van vaardigheden en competenties, die slechts ten dele in meetbare doelstellingen zijn onder te brengen.
De vereniging neemt vernieuwing wel ernstig, maar wil tegelijk ook zin en onzin van geformaliseerde, aan te vinken leerdoelen onder de loep nemen en toetsen aan hun relevantie voor de onderwijspraktijk.

Verder kant de vereniging zich tegen de betutteling en het eenheidsdenken en pleit ze voor een grotere autonomie van de leraren in de realisatie van leerplannen en voor het recht van de leerling op een rijk inhoudelijk onderwijs.

De vereniging is bezorgd om het gevaar van een dualisering van het onderwijs. Ze pleit voor het behoud van een brede toegankelijkheid van het onderwijs zonder financiële drempels. De verderschrijdende uitholling van het onderwijs kan immers leiden tot de opsplitsing van het onderwijsaanbod in kwalitatief arme scholen voor iedereen enerzijds en elitaire privéscholen anderzijds. Daarom waarschuwt ze voor een verkeerd begrepen democratisering die gelijkwaardigheid verwart met gelijkheid en zo leidt tot nivellering.

De leraar spreekt

OPEN BRIEF AAN ALLE LERAARS

De leraar spreekt…

Mei 2014

 

Beste collega’s,

Ik wil graag tot u spreken. Diep verontwaardigd ben ik over enkele wansmakelijke uitspraken die onlangs in de pers verschenen over de leraar: leraren zouden niet bekwaam genoeg zijn. Leraren hebben een te laag intellectueel niveau. Een onderzoek van de Vlaamse Scholierenkoepel concludeerde in de pers dat leraren ongemotiveerd en uitgeblust zouden zijn. De Nederlandse schrijver Herman Koch schreef in de Morgen:  ‘Mensen met een persoonlijkheid worden geen leraar.’

Meer lezenDe leraar spreekt

Tegen de ontworteling en de vervreemding, een pleidooi voor het zelfverstaan van (een) cultuur

Tegen de ontworteling  en de vervreemding, een pleidooi voor het zelfverstaan van (een) cultuur

  1. Status quaestionis

Waait er een nieuwe wind door het onderwijslandschap nu er zoveel stemmen opgaan die kritiek leveren op de stand van zaken in het onderwijs, op de onderwijsvernieuwingen en de principes die eraan ten grondslag liggen? In Nederland heeft de commissie Dijsselbloem de kat de bel aangebonden, de vernieuwingen zouden hun doel gemist hebben en blijken te complex, de wetenschappelijke onderbouwing van de effectiviteit van het nieuwe leren ontbreekt. Wel levert dit nieuwe leren een pover kennisresultaat op waardoor de commissie onder meer pleit voor het ‘canoniseren’ van de leerinhouden. Dat leidde tot een heus kennis- en onderwijsdebat. Ondertussen is het competentieontwikkelend leren uitgesteld  (zie Ad Verbrugge). In Vlaanderen is er nog geen officieel teken gegeven dat er een kentering komt. Integendeel. Wel zijn er tal van artikelen die tegen de hoofdstroom van het onderwijsgebeuren ingaan. DIROO probeert daar  reeds jaren gestalte aan te geven. Maar is er een echt debat met de onderwijsverantwoordelijken, de leerplan- en eindtermmakers, de onderwijskundigen, de pedagogen en de vakdidactici? Ik durf het te betwijfelen.

Meer lezenTegen de ontworteling en de vervreemding, een pleidooi voor het zelfverstaan van (een) cultuur

De stille crisis

De stille crisis

Over de waarde van geesteswetenschappen in het onderwijs

 

 

Naar aanleiding van een uitgebreid onderzoek van de krant Het Nieuwsblad verschenen er eind augustus 2011 verschillende artikels in de pers over de achteruitgang van het onderwijsniveau in Vlaanderen. Amper één tiende van de vijfduizend ondervraagde leerkrachten meent dat het niveau de afgelopen jaren is gestegen, twee op drie leerkrachten zien het onderwijsniveau zienderogen dalen. De achteruitgang zou het sterkst voelbaar zijn in het secundair onderwijs, met een ontstellende daling van de kennis van het Nederlands en van de vakken die, zoals geschiedenis, tot het domein van de geesteswetenschappen behoren. Maar ook in wetenschapsvakken zou de theoretische basiskennis steeds meer te wensen overlaten.

Meer lezenDe stille crisis

Kennis en vaardigheden

Kennis en vaardigheden.

 

Kennis versus vaardigheden. De discussie woedt nu al meerdere dagen op de opiniepagina’s van kranten, en als leraar klassieke talen wil ik er ook mijn steentje toe bijdragen.

 

Eerst en vooral kan niet genoeg herhaald worden dat het hier gaat om een valse tegenstelling. Kennis zonder vaardigheden die eruit voortvloeien is nutteloos. Vaardigheden die niet op kennis gebaseerd zijn bestaan niet. In de 16 jaar dat ik lesgeef heb ik nog nooit een vaardigheid zien toenemen daar waar de kennis afnam.

 

Een andere valse tegenstelling die in de discussie soms binnensluipt is die tussen exacte wetenschappen en menswetenschappen (waaronder ook de talen). Men laat het soms uitschijnen dat bij de exacte wetenschappen wel een theoretische basiskennis – de wiskunde – vereist is, en bij de menswetenschappen en talen niet, of minder. Maar laat ik het zo formuleren: wat de wiskundige logica is voor de exacte wetenschappen, dat is de grammaticale logica voor de menswetenschappen en talen. Zowel logica als grammatica abstraheren de werkelijkheid, en inzicht in logica en grammatica doen de leerling de werkelijkheid vatten.

Meer lezenKennis en vaardigheden