Nieuwsbrief 7 – december 2016

Zit er nog schot in de CANON?

Zoals bekend stelden de KANTL (Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde) en het VFL (Vlaams Fonds voor de Letteren) in 2015 een ‘CANON van de Nederlandse literatuur’ samen, een lijst van de 50 + 1 belangrijkste werken uit onze letterkunde van de middeleeuwen tot 1990.

Op 20 oktober 2016 organiseerde CANON, Cultuurcel van het Departement Onderwijs in het gebouw van de KANTL te Gent i.s.m. het VLF en KANTL een inspiratiedag voor leerkrachten over ‘literaire helden in de klas’ onder de sprekende titel ‘BeaWIJS en DE MAXhavelaar’.

Paul De Loore, werkend lid van Het Oog van de Meester, hield er een vurig pleidooi voor een herwaardering van het literatuuronderwijs en van de canon in het bijzonder.

Literatuur zou een centrale plaats moeten innemen in het talenonderwijs, maar doet dat al lang niet meer. Het aandeel literatuur in het talenonderwijs is de voorbije decennia zowel kwantitatief als kwalitatief verschraald tot een fractie van wat het geweest is.

Als wij geloven in onderwijs als vorming van de hele persoon, dan moet kennismaking met literatuur daarvan een essentieel onderdeel zijn. In goede literaire werken leren jongeren immers de mens, de maatschappij en de wereld kennen, verruimen ze hun ervaring, kunnen ze zich verplaatsen in de denk- en gevoelswereld van anderen (‘empathetic imagining, the ability to imagine the experience of another’ (Martha Nussbaum)), wordt hun verbeelding aan het werk gezet, ervaren ze schoonheid en ontroering, leren ze oordelen, interpreteren, nuanceren, overstijgen ze het utilitaire, het entertainment en hun eigen leefwereld. Literaire teksten zijn vooral veel interessanter dan andere tekstsoorten. Literatuur is dus het middel bij uitstek om jonge mensen te cultiveren en te humaniseren; de beste remedie tegen vervlakking en blikvernauwing.

De literaire canon bevat het beste dat in onze taal geproduceerd is. Het zijn werken die de tand des tijds hebben getrotseerd, hun intrinsieke, tijdloze waarde hebben bewezen. Het zijn taalvoorbeelden, die dienen als ijkpunt en model om zelf beter te leren lezen en schrijven, om stijlgevoel en smaak te ontwikkelen. Ze bieden bovendien kennis van het verleden. Leraren die in hun lessen werken en auteurs uit de canon aanbieden, doen aan cultuuroverdracht en gaan daarmee in tegen de ideologie van instrumenteel onderwijs, gericht op economie en arbeidsmarkt.

De studiedag in KANTL bood ook workshops aan rond literatuuronderwijs in bso en tso door Frédéric Maenhout en Tim Vermoere, rond slam poetry door Seckou Ouologuem, filmpoëmen door An Feyfer en een avontuurlijke reis door de poëzie met Peter Holvoet-Hansen.

 

Beeld- en geluidmateriaal voor diverse vakken – Archief voor Onderwijs

 

Op diezelfde studiedag stelde Frederik De Ridder de collectie beeld- en geluidmateriaal voor bij de 51 werken van de literaire canon op Archief voor Onderwijs, een webplatform van VIAA, Vlaams Instituut voor Archivering dat archiefmateriaal bundelt voor alle leerkrachten van basis en secundair onderwijs en voor leraren in opleiding. VIAA digitaliseert, bewaart en ontsluit audiovisueel materiaal samen met zijn partners: cultureel erfgoedinstellingen, de VRT en de regionale omroepen, de archiefdiensten van de Vlaamse overheidsinstellingen, van de Vlaamse steden en gemeenten en de Vlaamse archieven, musea en erfgoedbibliotheken, en van podiumkunstorganisaties.

Het Oog van de Meester pleit voor een rijke vakinhoud. Interessante lessen zijn in de beeldcultuur waarin wij leven ondenkbaar geworden zonder audiovisuele illustratie. Authentiek filmmateriaal uit de Eerste Wereldoorlog beklijft en zet aan tot nadenken. Louis Paul Boon die voorleest uit zijn Kapellekensbaan spreekt allicht meer aan dan de leraar die voorleest of leerlingen die een tekst in stilte lezen. Audiovisueel materiaal is onmisbaar geworden in vrijwel elk schoolvak. Alleen is dat materiaal erg omvangrijk en verspreid en soms moeilijk te vinden. Het Archief voor Onderwijs beantwoordt dus duidelijk aan een behoefte.

Op het webplatform Archief voor Onderwijs kan je opzoeken via trefwoorden, de inhoud filteren op bv. graad en vak, thema en actua, zelf collecties samenstellen en delen, fragmenten virtueel knippen, zelf nieuwe inhoud voorstellen, de afspeelmodus in de klas gebruiken.

In de collectie bij de Canon worden bij elk werk interviews met de auteur of met kenners, bewerkingen, verfilmingen en een socio-cultureel tijdskader gegroepeerd, met telkens een korte samenvatting van de inhoud.

In de toekomst wil VIAA ook leerlingen en studenten toegang geven tot het Archief voor Onderwijs en zal het aanbod verder uitgebreid worden met meer materiaal van meer partners van VIAA uit de cultuur-, erfgoed- en mediasector, naar nog meer vakken en leeftijdsgroepen.

Wil jij als leerkracht ook gebruikmaken van dit platform met archiefbeelden voor in de klas en het helpen uitbouwen? Lees alle informatie en registreer je met je lerarenkaart op:

https://onderwijs.hetarchief.be/

 

2016/12/14 – Moet er vrijheid zijn in onderwijs?

14/12/2016 – MOET ER VRIJHEID ZIJN IN ONDERWIJS?

De vraag ‘Moet er vrijheid zijn in onderwijs?’ is een actuele en uitdagende kwestie. Ze nodigt uit tot een symposium – een geanimeerde discussie of een ernstig gesprek over een urgente vraag die ons allen aanbelangt. Dit symposium vindt plaats op 14 december 2016, van 9:00 tot 16:30u. in STUK in Leuven. Daar en dan delibereer je samen met anderen, gewoon met aandacht en interesse voor onderwijs, vrij van belangen.

PRAKTISCH:

 

 

2016/04/18 – 2016/04/26: Nacht van het Onderwijs

Wie wil deelnemen aan de Nacht van het onderwijs kan zich registreren via de website: http://onsonderwijs.be.

De 5 nachten gaan door op
Maandag 18 april, provincie West-Vlaanderen, campus Vives, Torhout
Dinsdag, 19 april, Virginie Lovelinggebouw, VAC Gent
Vrijdag 22 april, UCLL, campus Hertogstraat
Maandag, 25 april, Hendrik van Veldekegebouw, VAC Hasselt
Dinsdag 26 april, campus Groenplaats, Karel de Grote-Hogeschool, Antwerpen

09/12/2015: Onderwijs op de canapé

ONDERWIJS OP DE CANAPE

Met Lieven Boeve, Chris Smit, Imran Uddin, Machteld Verhelst, Lieven Viaene

Grijp uw kans en stel hen uw vragen
Unieke gelegenheid tot rechtstreeks contact
Losse babbel met en over onderwijsbeleid

Woensdag 9 december 2015
Canapé • Kortrijksesteenweg 64 • Sint-Martens-Latem onthaal vanaf 13u30 • aanvang 14u • einde voorzien 16u30 • ruime parking
Gratis aanmelden via gent.cdenv.be/canape

Lieven Boeve: Directeur-generaal Katholiek Onderwijs Vlaanderen
“Vanuit onze identiteit kwaliteitsvol onderwijs aanbieden in een veranderende maatschappij.”

Chris Smits: Secretaris-generaal Katholiek Onderwijs Vlaanderen
“De loopbaan van de leraar: een evenwichtsoefening van werkgevers en werknemers.”

Imran Uddin: Directeur Onderwijs en Studentenbeleid Arteveldehogeschool
“Bruggen bouwen tussen secundair en hoger onderwijs.”

Machteld Verhelst: Pedagogisch directeur Katholiek Onderwijs Vlaanderen
“Leraren ondersteunen tot op de klasvloer, met minder regels maar met meer professionaliteit.”

Lieven Viaene: Inspecteur-generaal Onderwijsinspectie
“Inspectie als vrijheidsbeknottende of eerder inspirerende en stimulerende partner?”

06/01/2016: Onderwijs voor de 21ste eeuw

ONDERWIJS VOOR DE 21ste eeuw

Woensdag 06/01/2016 van 17 – 19 uur

Met Kris Van Den Branden
KU Leuven – Kulak
Etienne Sabbelaan 53, 850 Kortrijk
https://www.eekhoutcentrum.be/nascholingen/detail/I16-254

De wereld verandert razendsnel. Moet ons onderwijs dan ook niet veranderen? Leren onze kinderen op school nog wel de cruciale dingen die ze nodig hebben in de maatschappij van de 21ste eeuw? Ons onderwijs is voortreffelijk, maar het werkt niet even goed voor alle leerlingen. Hoe kan ons onderwijs ervoor zorgen dat alle leerlingen zich volwaardig ontwikkelen en zich goed voelen op school? Wat is de rol van de leerkracht? En wat is de rol van ouders? En moeten we nu massaal computers en tablets in onze klassen invoeren?

Dit boek biedt een antwoord op de grote vragen over het onderwijs van de 21ste eeuw. Geschreven in een heldere taal, opgefrist met concrete ideeën uit de onderwijspraktijk en overgoten met een stevige dosis optimisme. Want ons onderwijs is uitstekend maar het kan nog beter. Beter aangepast aan de moderne tijden, beter voor leerlingen en hun ouders, beter voor leerkrachten.

Onderwijs voor de 21ste eeuw is een must voor iedereen die geeft om de kwaliteit van ons onderwijs. Iedereen dus.

KRIS VAN DEN BRANDEN is lerarenopleider en docent aan de KU Leuven en ouder van drie schoolgaande dochters. Hij was jarenlang woordvoerder van het Steunpunt Gelijke Onderwijskansen. Hij is gepassioneerd door alles wat met onderwijs te maken heeft en heeft een torenhoog respect voor leerkrachten. Hij ziet onderwijs als een krachtige hefboom voor een beter leven en een betere wereld.

 

Alle vermelde persartikels kan je raadplegen via Gopress

Alle gepubliceerde artikels kan je raadplegen via Gopress

HOE KRIJG IK GRATIS TOEGANG TOT HET GOPRESS KRANTENARCHIEF

WAT IS GOPRESS?

Gopress screent artikels en berichten van alle Belgische Nederlandstalige en Franstalige kranten, magazines en persagentschappen. Gopress biedt toegang tot een groot arsenaal nieuwsbronnen. Vandaag zijn er meer dan 33 miljoen artikels en nieuwsberichten in het archief en dagelijks worden daar gemiddeld zo’n 8.000 nieuwe aan toegevoegd.

HOE RAADPLEEG IK GOPRESS?

Je kan Gopress gratis raadplegen via

  1. School
    Gopress vervangt het vroegere Mediargus.
    Scholen kunnen Gopress scholentoegang verkrijgen via de lokale bib. Leerlingen en leerkrachten krijgen dan binnen de muren van de school toegang tot het Gopress Krantenarchief. De toegang is dezelfde als die voor bezoekers binnen de muren van de bibliotheek (maar krantenartikelen zijn pas met een vertraging van 2 dagen beschikbaar). De meeste scholen bieden Gopress aan.
  2. Bibliotheek
    Op het netwerk van de bibliotheek heb je altijd toegang tot alle artikels in het krantenarchief.
    Zoek een artikel en klik gewoon door om het te lezen.
  3. Thuis
    Om thuis artikels te kunnen lezen
    – moet je de eerste keer een ticketcode ophalen bij je bibliotheek
    – ga naar de website van je lokale bibliotheek en klik op “digitale krantenarchief”
    – hier kan je het volledige archief doorzoeken, om het artikel te raadplegen klik je door op het artikel, dan wordt gevraagd om je aan te melden in Mijn Bibliotheek.
    – met de ticketcode kan je nu een Mijn bibliotheek-profiel registreren

Heb je al een Mijn bibliotheek-profiel gemaakt, dan kan je de volgende keer gewoon aanmelden met je e-mailadres en paswoord. Een ticketcode is een jaar geldig, daarna kan je een nieuwe afhalen in je bibliotheek.

Nieuwsflits september 2016

Een kersvers schooljaar scherpt de geest!

De volgende vraag prikkelt ons dan ook:

VERDWIJNEN DE SCHOTTEN TUSSEN ASO EN TSO DOOR DE INVOERING VAN STEM?

Wat is JOUW MENING hierover? Laat het ons weten via het contactformulier op de site.
Onze laatste nieuwsbrief gaat over Stem.
Vind je het initiatief van Het Oog van de meester waardevol ? Stuur deze nieuwsflits en de link door naar alle geïnteresseerden.

Nieuwsflits september 2016

Een kersvers schooljaar scherpt de geest!
De volgende vraag prikkelt ons dan ook:

VERDWIJNEN DE SCHOTTEN TUSSEN ASO EN TSO DOOR DE INVOERING VAN STEM?

Wat is JOUW MENING hierover? Laat het ons weten via het contactformulier op de site.
Onze laatste nieuwsbrief gaat over Stem.
Vind je het initiatief van Het Oog van de meester waardevol ? Stuur deze nieuwsflits en de link door naar alle geïnteresseerden.

Nieuwsbrief 6 – oktober 2016

Burgerschap, een zaak van iedereen?

In deze bijzonder verwarrende tijd van oplopende spanningen en waardediscussies in onze multiculturele samenleving krijgt het onderwijs een belangrijke taak toegeschoven. Minister Crevits wil dan ook een prioriteit maken van ‘burgerschap, gebonden aan meerdere vakken’. Bovendien vindt zij dat een school niet alleen kennis moet overdragen, maar van leerlingen ook persoonlijkheden maken’ (DS 28 augustus). Daar kunnen we het mee eens zijn.

Maar wat houdt dat burgerschap inhoudelijk in? En wat betekent het ‘persoonlijkheden’ te vormen? Behoorden deze doelstellingen niet al lang tot de centrale taak in het onderwijs? Laten we de vakken even aan het woord.

Vakken

Zijn geschiedenis en cultuurwetenschappen niet bij uitstek vakken die inzetten op burgerzin, op het inzicht van de verlichtingswaarden, op het begrijpen van de verschillen in culturen, noodzakelijk om de ontwikkelingen in onze samenleving te kunnen begrijpen? Omgaan met de culturele diversiteit in onze samenleving vraagt meer dan ooit kennis, verdiepend inzicht en daaruit voortvloeiend wederzijds respect. Het is het enige wapen dat we echt hebben om de broederlijkheid en menselijkheid in onze veelkleurige samenleving te bewaren. Het kritisch denken, een belangrijke  verworvenheid van het hedendaagse bewustzijn, moet steeds in een open geest aangescherpt worden, is niet zo maar een vaardigheid , beweegt zich niet in het luchtledige maar in gedegen onderwijs.

Is het niet de taak van het literatuuronderwijs het empathisch en verbeeldend vermogen te bevorderen, zoals Martha Nussbaum in haar boek ‘Niet voor de winst’ bepleit? Kunst, poëzie, literatuur, die in het taalonderwijs op zijn zachtst gezegd niet aangemoedigd worden, moeten meer kansen krijgen.

Is talenonderwijs niet te veel ‘op het zogenaamd echte leven’ afgestemd en herleid tot zijn functioneel niveau, en moet de taal niet begrepen worden als een cultureel en bij uitstek  humaan fenomeen? Op alle niveaus van het onderwijs dient men bewuster in te zetten op een respectvolle en geweldloze communicatie, om de vervuiling en de verruwing van de internettaal tegen te gaan. Jonge mensen zijn heel gevoelig voor vriendelijkheid, respect, inleving, aandacht, maar deze waarden vragen wederkerigheid.  ‘De ander behandelen zoals men zelf graag behandeld zou worden’ vraagt aandacht en oefening, beleefdheid en hoffelijkheid. En dit gaat rechtstreeks in tegen de huidige houding van assertiviteit en de vrijheid van zomaar alles te mogen zeggen.

Komen de waarden niet uitgebreid en genuanceerd aan bod in de godsdienstlessen en zedenleer?

Dragen de biologielessen niet bij aan het ecologisch bewustzijn en roepen ze niet op tot grotere  verantwoordelijkheid?

Is economie niet meer dan financiële geletterdheid?

Zit kritische zin niet in alle vakken vervat en en is inhoud niet de noodzakelijke voorwaarde om kritisch te kunnen denken.

Kortom, voelt niet elk vak zich geroepen via inhoudelijke kwaliteit het denken te bevorderen en zo bij te dragen aan een betere samenleving? De vakinhouden  bieden het materiaal  en zijn een conditio sine qua non tot burgerschap. Elk vak overschrijdt zijn eigen domein om bij te dragen tot de vorming van de persoonlijkheid van de leerling. Inzicht, empathie, kritisch bewustzijn, verantwoordelijkheidszin, zelfstandigheid (een oude doelstelling) behoren tot de vorming van elke leerling.

Burgerschap, een attitude

Maar – zal men zeggen- kennis staat niet garant om burgerschap te bereiken. Inderdaad, maar waartoe leidt gebrek aan kennis?  Is men dan niet weerloos overgeleverd aan de waan van de dag, aan de hypes, aan allerlei opiniemakers …?

Burgerschap is inderdaad ook een praktijk, een attitude.

Zijn er dan geen scholen met allerlei initiatieven zoals inleefreizen, bezoeken aan lieus de mémoire, parlementaire debatten, ook internationaal, participatieraden, uitwisselingsprogramma’s … ? Toch wel.

Hiermee is geen definitie gegeven van burgerschap. Maar de verschillende componenten vormen wel de noodzakelijke aanzet tot burgerschap.

Gevaar van formalisering van de eindterm

Hopelijk wordt er geen werkgroep opgericht die dan eindeloos discussieert en een lijst met aan te vinken doelstellingen opmaakt, zoals al te vaak in het verleden gebeurd is.  Dit gaat dan gepaard met het maken van handboeken, met oefeningen en werkvormen. Het gevaar van formalisering dreigt, wat geacht wordt de controle gemakkelijk te maken. Vallen attitudes te controleren? Om persoonlijkheden te vormen moeten de leraren zelf kritische burgers zijn. Ik zou zeggen aan de beleidsmakers: laat het initiatief aan de leraren. Kleed de vakken niet uit. Laat de leerkrachten hun creativiteit en persoonlijkheid aanwenden. Zo wordt verantwoordelijkheid belangrijker dan verantwoording, zo is autonomie van de leraar geen dode letter, zo wordt de beroepsernst aangemoedigd, is de leraar geen uitvoerder maar opvoeder, zo krijgen beroepseer en –vreugde  kansen. Misschien moet er wel aan die vorming van de leerkracht nog veel gesleuteld worden.

Stuur deze nieuwsbrief door naar collega’s en geïnteresseerden: www.oogvandemeester.be

Agnes Claeys, Rosine Van Oost

Oktober 2016