Nieuwsbrief 7- december 2016

Zit er nog schot in de CANON?

Zoals bekend stelden de KANTL (Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde) en het VFL (Vlaams Fonds voor de Letteren) in 2015 een ‘CANON van de Nederlandse literatuur’ samen, een lijst van de 50 + 1 belangrijkste werken uit onze letterkunde van de middeleeuwen tot 1990.

Op 20 oktober 2016 organiseerde CANON, Cultuurcel van het Departement Onderwijs in het gebouw van de KANTL te Gent i.s.m. het VLF en KANTL een inspiratiedag voor leerkrachten over ‘literaire helden in de klas’ onder de sprekende titel ‘BeaWIJS en DE MAXhavelaar’. Paul De Loore, werkend lid van Het Oog van de Meester, hield er een vurig pleidooi voor een herwaardering van het literatuuronderwijs en van de canon in het bijzonder.

Literatuur zou een centrale plaats moeten innemen in het talenonderwijs, maar doet dat al lang niet meer. Het aandeel literatuur in het talenonderwijs is de voorbije decennia zowel kwantitatief als kwalitatief verschraald tot een fractie van wat het geweest is.

Als wij geloven in onderwijs als vorming van de hele persoon, dan moet kennismaking met literatuur daarvan een essentieel onderdeel zijn. In goede literaire werken leren jongeren immers de mens, de maatschappij en de wereld kennen, verruimen ze hun ervaring, kunnen ze zich verplaatsen in de denk- en gevoelswereld van anderen (‘empathetic imagining, the ability to imagine the experience of another’ (Martha Nussbaum)), wordt hun verbeelding aan het werk gezet, ervaren ze schoonheid en ontroering, leren ze oordelen, interpreteren, nuanceren, overstijgen ze het utilitaire, het entertainment en hun eigen leefwereld. Literaire teksten zijn vooral veel interessanter dan andere tekstsoorten. Literatuur is dus het middel bij uitstek om jonge mensen te cultiveren en te humaniseren; de beste remedie tegen vervlakking en blikvernauwing.

De literaire canon bevat het beste dat in onze taal geproduceerd is. Het zijn werken die de tand des tijds hebben getrotseerd, hun intrinsieke, tijdloze waarde hebben bewezen. Het zijn taalvoorbeelden, die dienen als ijkpunt en model om zelf beter te leren lezen en schrijven, om stijlgevoel en smaak te ontwikkelen. Ze bieden bovendien kennis van het verleden. Leraren die in hun lessen werken en auteurs uit de canon aanbieden, doen aan cultuuroverdracht en gaan daarmee in tegen de ideologie van instrumenteel onderwijs, gericht op economie en arbeidsmarkt.

De studiedag in KANTL bood ook workshops aan rond literatuuronderwijs in bso en tso door Frédéric Maenhout en Tim Vermoere, rond slam poetry door Seckou Ouologuem, filmpoëmen door An Feyfer en een avontuurlijke reis door de poëzie met Peter Holvoet-Hansen.

Beeld- en geluidmateriaal voor diverse vakken – Archief voor Onderwijs

Op diezelfde studiedag stelde Frederik De Ridder de collectie beeld- en geluidmateriaal voor bij de 51 werken van de literaire canon op Archief voor Onderwijs, een webplatform van VIAA, Vlaams Instituut voor Archivering dat archiefmateriaal bundelt voor alle leerkrachten van basis en secundair onderwijs en voor leraren in opleiding. VIAA digitaliseert, bewaart en ontsluit audiovisueel materiaal samen met zijn partners: cultureel erfgoedinstellingen, de VRT en de regionale omroepen, de archiefdiensten van de Vlaamse overheidsinstellingen, van de Vlaamse steden en gemeenten en de Vlaamse archieven, musea en erfgoedbibliotheken, en van podiumkunstorganisaties.

Het Oog van de Meester pleit voor een rijke vakinhoud. Interessante lessen zijn in de beeldcultuur waarin wij leven ondenkbaar geworden zonder audiovisuele illustratie. Authentiek filmmateriaal uit de Eerste Wereldoorlog beklijft en zet aan tot nadenken. Louis Paul Boon die voorleest uit zijn Kapellekensbaan spreekt allicht meer aan dan de leraar die voorleest of leerlingen die een tekst in stilte lezen. Audiovisueel materiaal is onmisbaar geworden in vrijwel elk schoolvak. Alleen is dat materiaal erg omvangrijk en verspreid en soms moeilijk te vinden. Het Archief voor Onderwijs beantwoordt dus duidelijk aan een behoefte.

Op het webplatform Archief voor Onderwijs kan je opzoeken via trefwoorden, de inhoud filteren op bv. graad en vak, thema en actua, zelf collecties samenstellen en delen, fragmenten virtueel knippen, zelf nieuwe inhoud voorstellen, de afspeelmodus in de klas gebruiken.

In de collectie bij de Canon worden bij elk werk interviews met de auteur of met kenners, bewerkingen, verfilmingen en een socio-cultureel tijdskader gegroepeerd, met telkens een korte samenvatting van de inhoud.

In de toekomst wil VIAA ook leerlingen en studenten toegang geven tot het Archief voor Onderwijs en zal het aanbod verder uitgebreid worden met meer materiaal van meer partners van VIAA uit de cultuur-, erfgoed- en mediasector, naar nog meer vakken en leeftijdsgroepen.

Wil jij als leerkracht ook gebruikmaken van dit platform met archiefbeelden voor in de klas en het helpen uitbouwen? Lees alle informatie en registreer je met je lerarenkaart op:

https://onderwijs.hetarchief.be/
Stuur deze nieuwsbrief door naar collega’s en geïnteresseerden: www.oogvandemeester.be