24 augustus 2019: Kris De Boel – Kennis en inhoud in het onderwijs

Het is bijna aandoenlijk hoe dhr. Dirk Van Damme, topman bij de Oeso en als ik mij niet vergis in een niet zo ver verleden groot pleitbezorger van het competentieonderwijs, remedies aanbeveelt tegen de catastrofale toestand van het begrijpend lezen in het Vlaamse onderwijs (zie De Standaard van 23 augustus). Zijn remedies zijn samen te vatten met de woorden ‘kennis’ en ‘inhoud’, twee begrippen die in het onderwijs al zo’n twee decennia taboe zijn. De van elke inhoud losgerukte competenties die men al die tijd als zaligmakend heeft beschouwd, blijken nu de bron van alle ellende te zijn.

Na het pleidooi van de Belgische bisschoppen in het voorjaar om de religieuze geletterdheid van de leerlingen wat op te krikken door middel van kennis en inhoud volgt nu dus vanuit de Oeso een niet mis te verstane hulpkreet over de taalkundige geletterdheid, meer specifiek, het begrijpend lezen. Dhr. Van Damme waarschuwt ervoor dat de remedies die de Vlaamse Onderwijsraad aanreikt (zie De Standaard van 20 augustus) nl. nog meer inzetten op competentiegericht onderwijs, ontoereikend en contraproductief zullen zijn. Er is immers inhoud nodig, en kennis van die inhoud, anders is elke competentie een lege doos, in elk vak, op elk niveau.

De instrumenten die de doorlichting aanreikt aan scholen om zichzelf te evalueren (het zgn. ROK – Referentiekader Onderwijs Kwaliteit) gaan helaas vooral uit van die ene monolithische visie op onderwijs waarin competenties overgewaardeerd worden en kennis ondergewaardeerd. Dirk Van Damme heeft dus overschot van gelijk wanneer hij stelt dat er een ‘ernstig, tegensprekelijk debat’ op gang moet komen waarin ook de stemmen gehoord worden die fundamentele kritiek op het hele systeem uitoefenen. Die stemmen zijn nu te weinig te vinden bij diegenen die de leerplannen maken of diegenen die de kwaliteit van de scholen controleren. Er zijn wel verenigingen van leraren, zoals Het Oog van de Meester (www.oogvandemeester.be) die al jaren die fundamentele kritiek uiten, op een opbouwende manier, maar die door ‘het systeem’ weinig ernstig genomen worden. Misschien is het tij nu aan het keren, nu iemand van ‘het systeem’ zelf de handdoek in de ring heeft gegooid.

Kris De Boel (Leraar klassieke talen en godsdienst, Sint-Bavohumaniora, Gent) – DS 24 augustus 2019